Szyszki sosnowe - Podgatunek Pinus

Szyszki zdrewniae, z grzbietowymi wypustkami, czsto zakoczonymi brodawkowatym wyrostkiem, opatrzonym kolcem. Ksztat szyszek kulisty, jajowaty bd cylindryczny, osigaj rozmiary od paru do 50cm. Sklejone ywic. Wymieniono 68 gatunkw.

Pinus arizonica -
Pinus arizonica Występuje w górach Arizony, Nowego Meksyku i w Meksyku na wysokości 1800-2800m n.p.m. Masywne drzewo do 35m wysokości i 120cm średnicy. Otwarta, okrągła korona. Szyszki symetryczne, jajowate, od 6-9cm długości. Rosną po 2-3 na krótkiej gałązce. Jasno czerwono-brązowe. ze sztywną, szeroką do 14mm łuską. Brzeg wierchołka zaokrąglony i gładki. Tarczka wzniesiona, przekształcona w linię grzbietową, zakończoną smukłym kolcem. Bardzo blisko spokrewniona z sosną żółtą - na zdjęciu porównianie obu szyszek.

Left: Needles and cone of P. arizonica from lower slopes of Mt. Lemmon. Right: Needles and cone of P. ponderosa from upper slopes of Mt. Lemmon. [Jeff Bisbee].

Pinus attenuata -
Występuje w stanie Oregon i w Kalifornii, również spotykana w Meksyku. Szyszki pozostaja zamknięte przez nawet 20 lat. Otwierają sie podczas pożarów. Twarde i cięzkie, bardzo asymetryczne. Wydłuzone. Otwarte mają od 8-16cm długości, żółto-brązowe, lub jasnobrązowe. Tarczki, skierowane ku nasady szyszki, wydłużone, w kształcie stożków, zakończone ostrym wypustkiem

Mature closed cones on a tree at Rancho Santa Ana Botanic Garden [C.J. Earle, 13-Apr-2004].

Pinus banksiana - sosna Banksa
sosna banksaPochodzi z Ameryki Północnej, występuje w stanie dzikim w centralnej Kanadzie na wschód od Gór Skalistych od Terytoriów Północno-Zachodnich do Nowej Szkocji oraz na północno-wschodnich obszarach USA od stanu Minnesota do Maine, sięgając północno-zachodnich krańców stanu Indiana. Pokrój drzewa początkowo stożkowaty, z czasem nieregularny, przyjmuje formy od strzelistych po krzaczaste. Kora ciemna, łuszczy się drobnymi płatami. Igły krótkie, 2-5cm długości, szerokie i płaskie, jasne, żółtawozielone, odstaja od siebie. Szyszki długości 3-5(5,5) cm, jasnobrązowe, charakterystycznie zakrzywione, spiczaste. Tarczki łusek są spłaszczone, z niewielkim, delikatnym kolcem, który odpada przeważnie zanim szyszka dojrzeje.

Pinus brutia - sosna kalabryjska
sosna kalabryjska - pinus brutia Gatunek ten sprowadzony został z Turcji do włoskiej prowincji Kalabria w czasach rzymskich (wówczas zwanej Brutia). Stąd nazwa tej odmiany. Występuje głównie na terenie Turcji, także we wschodniej Grecji, Azerbejdżanie, północnym Iraku, wschodniej Syrii, Libanie, na Krecie, Cyprze oraz we Włoszech. Korona otwarta i nieregularna. Pień czerwono-brązowy. Igły 2(3), dłuższe niż u P.halepensis - 10-18cm, i grubsze, ok.1,5mm, ciemniejsze. Szyszki wiszą na bardzo krótkich, grubych łodygach, często skupione gwiaździście. Kształt symetrycznych, grubych stożków od 4 - 12cm długości. Szyszka zamknięta ma do 5 cm szerokości. Dojrzała ma kolor czerwono-brazowy. Łuska szeroka, sztywna, tarczka delikatnie zaokrąglona. Wypustek grzbietowy bardzo lekko wypukły, zielono-szary.
Odmiany:
  • var. pithyusa - występująca na kaukaskim wybrzeżu Morza Czarnego
  • var. stankewiczii - bardzo podobna do porzedniej, występuje na Krymie, tarczki szyszek żółtawe,
  • var. pendulifolia - o nieco dłuższych igłach, 20-29cm dł.
  • var. eldarica - występuje w rejonie zakaukaskim, ma krótsze igły , 8-13cm dł. i mniejsze szyszki.

  • Pinus canariensis - sosna kanaryjska
    sosna kanaryjska - pinus canariensis Spokrewniona z Pinus roxburghii, występuje na zachodnich Wyspach Kanaryjskich. Igły 3, długie, od20-30cm, cienkie, zwisające. Szyszki jajowato-stożkowate, ciężkie, twarde, 8-23cm długości. Zamknięte mają 5-7cm szerokości. Łuska gruba i bardzo sztywna, tarczka szeroka, w kształcie rombu, z wykształconym grzbietem. Wypustek delikatny, 6-9mm szeroki, brązowo-szary.

    Pinus caribaea -
    pinus caribaea Występuje w Ameryce Środkowej, na Karaibach, Kubie, w Nikaragui, Meksyku. dzieli się na nastepujące podgatunki:
    • Pinus caribaea var. caribaea,
    • Pinus caribaea var. bahamensis (Griseb.) W.H. Barrett et Golfari 1851,
    • Pinus caribaea var. hondurensis (Sénécl.) W.H. Barrett et Golfari 1962.

    Zdjęcie: Cone about 8 cm long on a tree at Quail Botanical Garden, CA [C.J. Earle, 6-Apr-2004].

    Pinus clausa - sosna clausa
    Występuje w stanie dzikim w Ameryce Północnej na dwóch osobnych obszarach USA: jeden w centralnej Florydzie, drugi w zachodniej Florydzie i Alabamie. Drzewo o owalnej, rozłożystej koronie. Tworzy także formy krzewiaste. Przeważnie osiąga wysokość 5-10 m, wyjątkowo 21 m. Średnica pnia 45-50 cm. Kora cienka, brązowa do szarobrązowej, z wiekiem łuszczy się. Igły 2, 5-9cm długości, cienkie - 1mm, ciemnozielone. Szyszki długości 4-8 cm, brązowe do szaro-brązowych, często w skupiskach. Łuski z niewielkim ostrym kolcem.

    Pinus contorta - sosna wydmowa
    sosna wydmowa - pinus contorta Występuje na zachodnim wybrzeżu Ameryki Północnej - USA, Kanada. Osiąga wysokość 10-35 metrów. Kora ciemna, łuszcząca się niewielkimi płatami. Igły 2, krótkie 3-8cm, szerokości do 2mm u var. murrayana, skręcone. Szyszki niesymetryczne, łukowate póki zamknięte, otwarte mają kształt jajowaty. Długość 2-7,5cm. Jasnobrązowe do czerwono-brązowych, z połyskiem. Umieszczone bezpośrednio na gałęzi, lub na łodyce 2-3mm. Tarczki w kształcie rombu. Wypustki trójkątne, centralne z lekko wystającym kolcem, krótkim i grubym, albo smukłym. Dzieli się na następujące podgatunki:
    • Pinus contorta subsp. contorta, wybrzeże Pacyfiku, Alaska, Kalifornia
      • Pinus contorta subsp. contorta var. contorta - wybrzeże Pacyfiku, Alaska, północno-zachodnia Kalifornia
      • Pinus contorta subsp. contorta var. bolanderi - wybrzeże Kaliforni
    • sosna Murraya (Pinus contorta subsp. murrayana syn Pinus murrayana) - tereny górzyste, Sierra Nevada, Góry Kaskadowe (Kalifornia, Oregon), uznawana za podgatunek lub osobny gatunek, jedynie blisko spokrewniony z sosną wydmową. Dłuższe igły, jasnozielone.
    • Pinus contorta subsp. latifolia - tereny górzyste, Góry Skaliste

    Pinus coulteri - sosna Coultera
    Pinus coulteri Występuje w Kalifornii i Meksyku. Igły 3, długie do 30cm, 2mm szerokości, proste lub lekko skręcone. Charakterystyczne ciężkie, masywne szyszki, dochodzące do 35cm długości, jasnożółto-brązowe. Niedojrzałe są niesymetryczne, lekko wygięte u dołu. Dojrzałe są jajowato-cylindryczne. Oblepione zywicą. Łuska ma do 3cm długości, tarczka rombowata, przechodzi ostro w wygięty wypustek Wypustek ma kształt 2,5-3cm pazura.

    Pinus cubensis -
    traktowana jako pinus caribaea var. cubensis, występuje na Kubie, blisko spokrewniona z pinus elliotii.

    Pinus densata -
    przez niektórych uważana za odmianę sosny chińskiej

    Pinus densiflora - sosna japońska lub gęstokwiatowa
    sosna gęstokwiatowa - pinus densiflora Występuje na terenie północno-wschodnich Chin, Korei, Japonii, południowo-wschodniej Rosji. Wykorzystywana w klasycznych ogrodach japońskich. Igły 2(3), wąskie, do 1mm, miękkie i elastyczne. Od 6-12cm długości. Jasne, zielone lub niebieskawe. Szyszki jajowate, jasnobrązowe, o długości 4-6 cm, na krótkim ogonku. Łuski cienkie. Tarczki płaskie, z nieznacznym kantem, zwykle mają milimetrowy kolczasty wyrostek. Pozostają na drzewie przez kilka lat.

    Odmiany:
  • var Umbraculifera - raczej krzew niż drzewo z charakterystycznymi małymi, brązowymi szyszkami, bardzo gęsto osadzonymi u nasady pędów.





  • Pinus devoniana -
    Pinus devoniana

    wystepuje w Meksyku i Gwatemali.

    Nearly mature cones on the tree above [C.J. Earle, 14-Feb-2005].

    Pinus douglasiana -
    Kolejna sosna spokrewniona z pinus torreyana. Występuje w Meksyku, szyszki opadają.

    Pinus durangensis -
    Spokrewniona z pinus torreyana, występuje w Meksyku. Ma mniejsze szyszki i igły często w pęczku po 6.

    Pinus echinata -
    Pinus echinata Występuje w zachodnich i południowych stanach USA. Drzewo osiąga do 40m wysokości, pień jest ciemno-czerwono-brązowy. Igły 2(3), 7-12cm długości, cienkie, proste, lekko skręcone, żółtozielone. Szyszki lekko łykowate, póki zamknięte, jajowato-stożkowe, otwarte. 4-7cm długości, czerwono-brązowe. Stare szyszki robia się szare. Łuski zażywiczone, kontrastująco ciemne. Wypustka centralna, z wydłużona, przechodzi w krótki, gruby i ostry kolec.
    Zdjęcie: Cone on a tree at the North Carolina Botanical Garden in Chapel Hill, NC [C.J. Earle, Oct-2004].

    Pinus elliottii -
    Występuje w południowych stanach USA. Szybkorosnąca, długowieczna, osiaga 30m wys. Igły smukłe, 18-24cm długości. Szyszki czerwonobrązowe, 5-15cm długości, z krótkim, 2-3mm cienkim kolcem na każdej łusce.

    Odmiany:
  • P. elliottii var. elliotti z wiekszymi szyszkami, do 15cm
  • P. elliotti var. densa z szyszkami mniejszymi, 5-12cm

  • Pinus engelmannii -
    Arizońska sosna o bardzo długich igłach, dochodzących do 45cm. Szyszki czesto niesymetryczne, cylindryczno-jajowate, od 11-14cm długości, brązowe. tarczka w kształcie rombu, czasem wydłużona, wzniesiona do góry, w kierunku do podstawy szyszki.

    Pinus glabra -
    Pinus glabra Występuje na równinach południowych Stanów Zjedn. Rośnie prosto, na wys. 20-35m. Igły 5-8cm dł. cienkie, ciemnozielone. Szyszki prawie symetryczne, smukłe, 4-6cm dł., czerwonobrązowe, stare szare, tarczka cienka i lekko wygięta, z małym kolcem na każdej łusce.

    Zdjęcie: www.fw.vt.edu/

    Pinus greggii -
    Pinus greggii Niskie drzewo, do 15m wys. występujące w Meksyku na wys. 1800-2500 m n.p.m. Igły 7-14cm dł. szyszki jajowatocylindryczne, 10cm dł. wiszą na drzewie po kilka w grupie.

    Photo: Pinus greggii var greggii (Bicton Park UK) - Frédéric Bauny

    Pinus halepensis - sosna alepska
    sosna alepska - pinus halepensis Sosna z rejony Morza Śródziemnego, pochodzi z Chorwacji. W Polsce nie występuje ze względu na zbyt niskie temperatury. Korona gęsta, u młodego drzewa stożkowata, z wiekiem staje się rozłożysta i parasolowata. Pień Osiąga wysokość 25 metrów. Kora srebrnoszara, u podstawy szorstka i spękana, na górze cienka i łuszcząca się. Drzewo często rośnie krzywo, pień jest powykręcany. Igły cienkie, 6-10cm długości, jasnozielone. Szyszki zawieszone na krótkich gałązkach, o długości 5-12cm, szerokości 4cm. Są zaostrzone i bardzo smukłe. Dojrzałe są błyszczące, brunatne do ciemnobrunatnych, a tarczki ich łusek płaskie lub lekko wystające, białawoszarawe, bez wyrostków. Z czasem szyszki otwierają się i matowieją.

    Pinus hartwegii -
    Pinus hartwegii Wystepuja w Środkowej Ameryce, górach Meksyku, Hondurasu i Gwatemali, na wysokości od 2000-4300m n.p.m. Szyszki cylindryczne, o długości od 8-15cm, szerokości do 5-8cm. tarczki lekko uniesione, słabo poprzecznie wybrzuszone, brązowe, lub fioletowo-brązowe, z czarna, płaską wypustką.

    Cone collected on east side of Cortes Pass. Scale is in cm [C.J. Earle, 5-Feb-2005].

    Pinus heldreichii - sosna bośniacka
    sosna bośniacka - pinus heldreichiiZwana również Pinus leucodermis. Występuje na Półwyspie Bałkańskim i w południowych Włoszech. Igły 2, 6-11cm, sztywne, proste, kłujące, ciemnozielone. Szyszki kuliste zebrane po 2-4 na krótkich gałązkach. Długość 5-9cm. W lecie bardzo ciemne, prawie czarne, dojrzałe jasniejsze niż P. nigra i kolor bardziej równomierny, łuska nie jest ciemniejsza od tarczki, obie jasnobrązowe, matowe, bardziej pomarszczone. Na wyrostku drobne kolce.

    Pinus herrerae -

    Pinus hwangshanensis -
    pinus hwangshanensis pinus hwangshanensis Charakterystyczna sosna chińskich kaligrafii. Występuje obficie w górach Huang Shan - stąd jej nazwa - nad wyraz często spowitych mgłami. Ze względu na trudne warunki górskie przybiera postać parasoli zwisających nad przepaściami. Blisko spokrewniona z japońską sosną Thunberga. Szyszki pękate, 4-6,5cm długości, żółtobrązowe.



    Pinus jaliscana -

    Pinus jeffreyi - sosna Jeffreya
    Pinus jeffreyi Występuje na obszarze Ameryki Północnej. Krewniaczka najpospolitszej z północnoamerykańskich sosen - sosny żółtej. Bywa z nią mylona, choć istnieją sprawdzone metody rozróżniania tych drzew iglastych. Można je rozróżnić po szyszkach. Ostre zakończenie łuski jest u sosny żółtej skierowane na zewnątrz, podczas gdy łuski sosny Jeffreya mają je skierowane do środka. Różnią się też zapachem pnia drzewa - sosna Jeffreya pachnie wanilią, sosna żółta ma woń drzewa iglastego. Igły 3, 10-25cm długości, grube do 2mm. Sztywne, szaro lub niebieskawozielone, szeroko odstające od gałęzi. Szyszki jajowate, duże, osiągają 35 cm, jasnobrązowe. Łuski ułożone spiralnie, po 8 patrząc z jednej strony szyszki, w najszerszym miejscu ok 2cm. Tarczka jasnobrązowa, spłaszczona, z wyraźnym kantem. Wyrostek duży, czasem popielaty, z ostrym i mocnym kolcem ok 2mm lekko odgiętym. Opadające szyszki pozostawiają na gałęzi część łusek, jak P.ponderosa

    Pinus kesiya -
    Występuje w północnych Indiach, ale spotkać ją można również w innych rejonach Azji. Wys. 30-35m, korona prosta, cylindryczna. Igły ciemnozielone, 10-20cm długości. Szyszki jajowate, 5-9cm długości, na końcu lekko zakrzywione, zniekształcone. Łuski tępe, wyrostek lekko wypukły, czasem ostro zakończony.

    Pinus latteri -
    Występuje w południowej Azji. Średnio wysoka - 25-45m, kora pomarańczowoczerwona. Igły bardzo cienkie, 15-20cm długie. Szyszki stożkowe, 6-14cm długości i 8cm. szerokości. Młode zielone, dojrzałe czerwonobrązowe.

    Pinus lawsonii -
    Występuje w południowym Meksyku, na wys.1300-3000m n.p.m Igły w pęczku po 3,4 lub 5, szyszki małe, szybko spadają

    Pinus Leiophyllae -
    Występuje w Meksyku, na wys. 2000-3000m n.p.m. Drzewo wysokosci, do 30m, igły zebrane po 5 w pęczku, 8-13cm dł. Szyszki zwisające, zażywiczone, wiszą pare lat.

    Pinus luchuensis -

    Pinus lumholtzii -
    Występuje w góach Meksyku, na wys. 1800-3000m n.p.m. Osiąga wys. do 20m igły po 3 w pęczku, szyszki zwisające, szybko opadają

    Pinus massoniana - Sosna Massona
    pinus massoniana Występuje w na wys. do 1200m w Chinach i Wietnamie. Osiąga do 30m wys. Korona nieregularna. Igły 12-20cm dł. miękkie, jasnozielone.

    Szyszki jajowatocylindryczne, 4-7cm. długości, szybko opadają. Tarczka spłaszczona, jasnobrązowa, lekko błyszcząca.

    Pinus maximinoi -
    Występuje w Japonii, na wys. 1100-2000m n.p.m. osiaga 40m wys. Igły ciemnozielone, kłujące, szyszki 3-7cm dł.

    Pinus merkusii -
    Występuje w górach Sumatry. Wys. 25-45m, pień pomarańczowoczerwony. Blisko spokrewniona z pinus latteri. Szyszki stożkowe, wąskie, 5-8cm dł. Młode 2cm szerokości, zielone. Dojrzałe czerwonobrązowe, mają do 4cm szerokości.

    Pinus montezumae -
    Pinus montezumae Kolejna odmiana meksykańska. Występuje na wysokości od 2000 do 3500m n.p.m. Kształt szyszek różnorodny, cylindryczno - jajowaty, lekko skrzywione. Długość od 12-15cm. Jasnobrązowe. Łuska sztywna i twarda, tarczka w kształcie piramidy, wypustka lekko uniesiona, szaro-brązowa,

    Cone on a tree in Quail Botanical Garden, California [C.J. Earle, 6-Apr-2004].

    Pinus mugo - sosna górska
    Zwana również kosodrzewiną, jest krzewem lub niewysokim drzewem. Igły 2, krótkie 3-4cm, 1,5-2cm szerokości, sztywne, ciemnozielone, gęsto osadzone, lekko skręcone. Szyszki małe - od 2-7cm, osadzone pojedynczo lub 2-3 obok siebie. Tarczki szyszek w kształcie rombu, mają cienki kolec, umiejscowiony na srodku tarczki i czarne brzegi. Młode szyszki pokryte niebieskawym lub fioletowym nalotem, dojrzałe brązowieją. Dojrzewają wiosną w trzecim sezonie. Nasiona czarne, długości 4 mm z 7-12 mm skrzydełkiem.
    Podgatunki:
  • P. mugo subsp. mughus zwana również P. montana var. mughus. Rośnie krzewiasto. Szyszki drobne, symetryczne z kłującym wyrostkiem, umieszczonym po środku tarczki. Przed dojrzeniem zielone, bez niebieskawego nalotu, dojrzałe cynamonowobrązowe. Występuje od wschodnich Alp poprzez Karpaty do Bałkanów.
  • P. mugo subsp. pumilo rosnie krzewiasto, ze ścielącymi się gałęziami. Szyszki symetryczne, przed dojrzeniem pokryte niebieskawym nalotem, dojrzałe żółtawe lub ciemnobrązowe. Wyrostek umieszczony w dolnej części tarczki. Występuje w górach środkowej i wschodniej Europy.
  • P. mugo subsp. rostrata zwana również P. uncinata - sosna błotna rośnie drzewiasto lub w formie wysokiego krzewu, o wyprostowanych gałęziach. szyszki niesymetryczne, większe od 4-6cm długości. Tarczki z silnie wyciągniętym, kapturkowym wyrostkiem, zagiętym ku nasadzie szyszki. Występuje w Pirenejach i Alpach. Odmiana tego gatunku - var. rotundata występuje na torfowiskach Podhala.

  • Pinus x rhaetica zwana sosną drzewokosą to mieszaniec sosny zwyczajnej z kosodrzewiną




  • Pinus muricata -
    Występuje w Kalifornii i w Meksyku. Szyszki tej sosny pozostają najdłużej zamknięte - do 70 lat. Małe, jajowate szyszki oblepione żywicą, mają od 4-9cm długości, niesymetryczne. Łuska ma głęboki, czerwono-brązowy kolor, wyraźnie odróżniający się od tarczki. Wypustki zakończone pazurem.

    Photos by: W. Mark and J. Reimer Taken at: Regional Parks Botanic Garden, Tilden Regional Park - Berkeley, CA and Santa Barbara Botanic Garden - Santa Barbara, CA

    Pinus nigra - sosna czarna
    sosna czarna - pinus nigra Szeroko rozpowszechniona sosna w Europie Środkowej i Południowej oraz w Azji Mniejszej. Bardzo wytrzymała na mrozy i zanieczyszczenia. Bywa mylona z sosna czerwona (ta ostatnia ma bardziej łamliwe i mniej kłujące igły) Charakterystyczny prosty pień ciemnobrązowy. Igły 2, o różnych długościach w zależności od odmiany; od 8-15cm. Jajowate szyszki, podobne do sosny zwyczajnej, ale większe. W młodości ciemnozielone, potem w kolorze ochry. Osiągają maksymalnie 8 cm długości. Łuski zaokrąglone, z krótkim, znikomym kolcem, wewnatrz szyszki czerwonobrązowe. Tarczki jasnoszare lub brazowoszare, z ciemniej zabarwionym wyrostkiem centralnie umieszczonym.

    Wyróżnia się dwa podgatunki:

    • P. nigra subsp. nigra
      • P. nigra subsp. nigra var. nigra - sosna czarna austriacka występująca w środkowych i północnych Włoszech oraz w Grecji
      • P. nigra subsp. nigra var. pallasiana - sosna czarna krymska
      • P. nigra subsp. nigra var. caramanica - sosna czarna turcjiska
    • P. nigra subsp. salzmanii
      • P. nigra subsp. salzmanii var. salzmanii - sosna czarna hiszpańska
      • P. nigra subsp. salzmanii var. corsicana - sosna czarna korsykańska
      • P. nigra subsp. salzmanii var. mauretanica

    Pinus occidentalis -
    Występuje na Kubie, Haiti i Dominicanie, przeważnie na wys. 850 -2100m. Osiąga 20-30m wys. Korona szeroka, igły ciemnozielone, 11-18cm dł., cienkie. Szyszki stozkowe, 5-8cm dł. ciemnobrązowe, z małym kolcem na każdej łusce.

    Pinus oocarpa -
    Występuje w górach Meksyku i Gwatemali na wys. 1500-2100m n.p.m Osiąga 18m wys. Szyszki małe, zażywiczone, igły długie, 17-30cm długości

    Pinus palustris -
    Występuje na południowym wschodzie Stanów Zjednoczonych, od Virginii do Teksasu. Osiąga 35m wys. Igły po 3 w pęczku, dł 20-40cm. Szyszki jajowatocylindryczne, 15-25cm dł. szybko spadają na ziemię, pozostawiając na gałązce pare łusek. tarczka z wyrostkiem.

    Pinus patula -
    Występuje w Meksyku, na wys. 1500-3000m n.p.m. Osiąga 25m wys. Igły cienkie i długie, do 25cm dł. jasnozielone. Szyszki jajowatostożkowe, czasem zakrzywione, jasnobrązowe, tarczka spłaszczona, zażywiczone.

    Pinus pinaster - sosna nadmorska
    sosna nadmorska - pinus pinaster Występuje w basenie Morza Śródziemnego. Zasięg rozciąga się od Portugalii i Hiszpanii, przez południową Francję, zachodnie Włochy, aż na południe do północnego Maroka, z niewielkimi populacjami w Algierii i Malcie. Korona drzewa szeroka i spłaszczona. Kora szarobrązowa, gruba i silnie spękana u podstawy, cieńsza w górnych partiach korony. Igły 2, sztywne, 10-20cm długości, do 2,5mm szerokości. Szyszki jajowato-stożkowate, długości 10-20cm, szerokość otwartej szyszki dochodzi do 11cm. Łuski sztywne, zdrewniałe. Tarczki szerokie, romboidalne z ostro wzniesionym grzbietem. Wypustki szaro-czarne, grube i sztywne.

    Pinus pinea - sosna pinia
    pinia Występuje na północnym wybrzeżu Morza Śródziemnego od Hiszpanii po Cypr oraz na południowym wybrzeżu Morza Czarnego. Gałęzie wyrastają z górnej części pnia, skierowane ukośnie ku górze. Kora szarobrązowa, głęboko bruzdowata. Starsze egzemplarze przybierają pokrój parasolowaty. Igły 2, sztywne, 10-20cm długości, 2mm szerokości, lekko skręcone, ciemnozielone do szarozielonych, luźno ułożone. Szyszki masywne, jajowate, długości 12 a szerokości 10 cm, przypominają granat ręczny. Z silnie zdrewniałymi łuskami, zaokrąglonym grzbietem. Bardzo zażywiczone. Orzeszki piniowe były doceniane już w Antyku.

    Pinus ponderosa - sosna żółta
    sosna żółta - pinus ponderosa Rośnie w suchych rejonach nadpacyficznej części Ameryki Północnej.

    Występują następujące podgatunki:
  • Pinus ponderosa subsp. ponderosa Douglas ex C. Lawson - zasięg: południowo-wschodnia Kolumbia Brytyjska, Waszungton i Oregon, północno-wschodnia Kalifornia, północno-zachodnia Nevada, Idaho i zachodnia Montana.
  • Pinus ponderosa subsp. scopulorum (Engelm.) E. Murray - zasięg: wschodnia Montana, Północna Dakota, Południowa Dakota, Wyoming, Nebraska, północne i centralne Kolorado i Utah, wschodnia Nevada. Można ją spotkać w Polsce, ma zarówno krótsze igły 8-15cm, często po 2 w pęczku i szyszki - 5-10cm, z mocniejszymi kolcami. Bywa mylona z Pinus nigra, ale ta druga nie ma wyszczerbionej nasady i kolców.
  • Pinus brachyptera Engelm. - zasięg: południowe Kolorado i Utah, północny i centralny Nowy Meksyk i Arizona, zachodni Teksas.
  • Pinus benthamiana Hartw. - zasięg: Waszyngton, Oregon, Kalifornia z wyłączeniem północnego-wschodu, zachodnia Nevada.

    Igły 2-5, długie, od 10-25cm, szerokie - 2mm, ciemnozielone. Szyszki jajowato-cylindryczne, 5-15cm, czerwono-brązowe. Łuski ułożone spiralnie jak u sosny Jeffreya, ale z jednej strony szyszki widać 5-7 łusek. Szerokość łusek do 1cm. Tarczka ciemna, połyskliwa, różnie wygięta, gruba, pomarszczona z kantem. Wypustek centralny, w kształcie rombu, ostro zakończony, z kolcem pionowo odstającym, nie wygietym. Po odpadnięciu szyszki część łusek pozostaje na gałęzi, stąd szyszki wygryzione jak P.jeffreyi.

  • Pinus praetermissa -

    Pinus pringlei -

    Pinus pseudostrobus -
    Występuje w Ameryce Środkowej, w Meksyku, Hondurasie, Gwatemali, Nikaragui i Salwadorze

    Pinus pungens - sosna kłująca
    sosna kłująca - pinus pungens Występuje w stanie dzikim na półkuli północnej, we wschodnich regionach Ameryki Północnej - USA, Appalachy od Georgii do Pensylwanii. W Polsce rzadko spotykana, przeważnie w arboretach lub ogrodach botanicznych. Korona nieregularna, zaokrąglona. Gałęzie wyjątkowo długie, rozciągają się do samej ziemi. Pień Osiąga 6-12 m wysokości, obwód pnia do 1 m. Kora ciemna, łuszcząca się. Igły 2(3), grube i szerokie do 2mm, krótkie - 3-8cm. Lekko skręcone, sztywne i kłujące, jasnozielone. Ciężkie, jajowate szyszki, niesymtryczne, o długości 5-10 cm i 6 cm średnicy, szare do jasnobrązowo-czerwonych. Szyszki siedzące na gałęzi po 2-7 w okółku. Tarczki łusek grube, w kształcie diamentu, wygięte i zakończone ostrym kolcem o długości 4-10 mm.
    Zdjęcie:Old cones on a branch [C.J. Earle, 27-Oct-2004].

    Pinus radiata - sosna kalifornijska
    pinus radiata - sosna kalifornijska Zwana również Monterey pine. Pochodzi z południowych wybrzeży Kaliforni, występuje na ograniczonych obszarach Santa Cruz, zatoki Monterey i San Luis. Odmiana Pinus radiata var. binata rośnie na zachodnim wybrzeżu Baja California w Meksyku. Igły 2(3), 8-20cm, proste, lekko skręcone, szerokości od1,3 do 3mm, żółtozielone. Szyszki asymetryczne, jasnobrązowe, długo pozostają zamknięte na drzewie (od 6-40 lat), otwierają się tylko podczas bardzo suchego i gorącego lata lub w czasie pożaru lasu. Długości od 7-15cm. Łuska sztywna, tarczka wygięta na zewnątrz, stożkowa, z wyraźnym wierchołkiem. Wypustek skromny, rzadko z kolcem.

    Pinus resinosa - sosna czerwona
    sosna czerwona - pinus resinossa Występuje w stanie dzikim w Ameryce Północnej. Igły 2, cienkie do 1mm, a długie - 10-15cm. Proste, pękające przy zgięciu, błyszcząco zielone. Symetrycznie jajowate szyszki usytuowane bezposrednio na gałęzi długości 4-6 cm. Młode zielone o 2,5 cm średnicy, z czasem brązowieją, po otwarciu średnica dochodzi do 4 cm. Tarczki błyszcząco brązowe, płaskie, ze słabym kantem i piramidką. Łuski bez wyrostków.Około 3 roku opadają pozostawiając na gałęziach część łusek, dlatego ich nasady są jakby "wygryzione" podobnie jak u P.ponderosa i P.jeffreyi

    Pinus rigida - sosna smołowa
    pinus rigida - sosna smołowaWystępuje na północnych i wschodnich obszarach Ameryki Północnej, w Polsce spotykana w lasach i parkach. Korona zaokrąglona lub nieregularma. Pień osiąga wysokość od 15 do 20 metrów. Kora spękana i łuskowata, czerwonobrązowa. Igły 3, 7-14cm długości, do 2mm szerokości, lekko skręcone, pogięte, jasnozielone, kłujące. Szyszka symetryczna, jajowata.

    Długości od 4-9cm. Dojrzała szyszka spłaszczona o nasady. Kremowo-brązowa do jasnoczerwono-brązowej. Tarczka lekko uniesiona, w kształcie rombu, wygięta ku nasadzie, Wypustek trójkątny, zakończony kolcem.

    Pinus roxburghii -
    Sosna azjatycka, występująca w górach na wysokości 2100-2200m, w Indiach, Nepalu, Pakistanie. Igły 3, 20-30cm długości, do 1,5mm szerokości, szeroko rozpościerające się na gałęzi. Szyszki jajowate - od 10-20cm długości i 6-10cm szerokości. Łuska podłużna, gruba i sztywna. Tarczka silnie wezbrana, wyraźnie przekształca się w grzbiet. Wyrostek trójkątny, wystający.

    Pinus sabineana -
    Pinus sabineana Sosna z Kalifornii, blisko spokrewniona z sosną Koultera. Ma podobne szyski, ale zdecydowanie mniejsze, dochodzące do 25cm. Ciemnobrązowe. Masywne szyszki, lekko zakrzywione póki niedojrzałe, po otwarciu stają się jajowato-cylindryczne. Oblepione żywicą. Łuski długie, grube, uniesione do góry, z wyraxnie zaznaczonymi czterema bokami. tarczka przechodzi w wyrostek, zakrzywiony i zakończony kolcem 2cm. Igły bardzo długie, 0d 15-32 cm, wąskie, do 1,5mm, niebieskozielone.

    Pinus serotina -
    Występuje w południowo wschodniej części Stanów Zjednoczonych. drzewo male, igły po 3 lub 4 w pęczku, długie, do 20cm, delikatne. Szyszki jajowato-spiczaste. 5-7cm dł. żółtawe, oblepion żywicą. Długo pozostają zamknięte.

    Pinus sylvestris - sosna zwyczajna
    sosna zwyczajna - pinus sylvestris Występuje powszechnie na terenach górskich Europy Północnej i Środkowej oraz Syberii Wschodniej. Jej zasięg rozciąga się od Wielkiej Brytanii i Hiszpanii na zachodzie po Serbię i Kaukaz na wschodzie, na północy sięgając krańców Półwyspu Skandynawskiego. Igły 2, krótkie i sztywne, 4-7cm, ok.2mm szerokości. Szare lub niebieskawozielone, lekko skręcone. Szyszki dlugosci od 2,5 do 7cm, ustawione pojedynczo lub po 2-3 na zgietych w dol trzonkach. Po dojrzeniu szare i matowe, tarczki lusek zmienne, rombowate, z mniej lub bardziej rozwinietym wyrostkiem. Czesto prawie plaskie.

    Pinus tabuliformis - sosna chińska
    sosna chińska - pinus tabuliformis Sosna występująca w północnej części Azji, w Chinach i na Półwyspie Koreańskim. Drzewo do wys. 25m lub krzew, korona jajowata. Igły po 2-3, długie, 10-15cm, cienkie, z lekkim nalotem, stąd szarawe lub niebieskawozielone. Szyszki o długości i szerokości 4-9 cm, niesymetryczne, osadzone mocno po 2-3 bezpośrednio na gałęzi, początkowo zielone, dojrzałe brązowieją. Łuski szerokie, zakończone wypukłą tarczką z niewielkim kolcem i dość wyraźnym kantem.

    Pinus taeda -
    pinus taeda Występuje w Ameryce Północnej. Korona owalna lub zaokrąglona, dosyć zbita i osadzona wysoko, bez przypadkowych gałęzi bocznych. Pień prosty, osiąga wysokość 18-45 m (średno 30-35 m) i szerokość 0,4-1,5 m. Kora czerwono-brązowa, z pęknięciami tworzącymi kwadratowe lub prostokątne płaty. Igły 2(3), długości od 10-23, szerokości od 1-2mm, giętkie, żółtozielone. Szyszki jajowate 6-12cm długości, koloru żółto-brązowego. Łuski bez ciemnego brzegu. Tarczka tępa, pogrubiona, mocno wygięta. Wyrostek centralny, zakrzywiony, zakończony ostrym kolcem.
    Zdjęcia:Branch with foliage and cones, near Congaree Swamp, SC [C.J. Earle, Mar-1999].

    Pinus tecunumanii -

    Pinus Teocote -
    Występuje w Meksyku, na wys. 1300-3000m n.p.m. igły zebrane w pęczku po 3, szyszki małe, szybko opadają

    Pinus thungergii - sosna Thunberga
    sosna thunberga Występuje w stanie dzikim w północnej Azji, Japonii i Korei. Powszechnie sadzona w USA ze względu na odporność na zasolenie. W Polsce rzadko spotykana, przeważnie w arboterach lub ogrodach botanicznych. Wykorzystywana do formowania drzewek Bonsai. Igły 2(3), grube i sztywne. Długości 7-15cm, szerokości do 2mm. Ostre, kłujące i mocno wypukłe z jednej strony, ciemnozielone. Szyszki do 6 cm długości i 4 cm średnicy, jasnobrązowe, rosną pojedynczo lub w grupach. Łuski nieliczne, po otwarciu odstające niemal pod kątem prostym.

    Zdjęcie: Foliage and cones on an ornamental in Seattle (USA), showing characteristic tomentum on young, elongating shoots [C.J. Earle, 19-Mar-1999].

    Pinus torreyana -
    Pinus torreyana Trzecia z grupy kalifornijskich sosen, ma szyszki symetryczne i jajowate, w odróznieniu od poprzednich. Od 10-15cm długości. Żółta do czerwono-brązowej. Mocno zażywicona, z połyskiem. Łuska z grubą, kopulastą tarczką, no końcu wyrostek, w kształcie piramidki.

    Zdjęcie: Closed cone on a tree at Quail Botanical Gardens, California [C.J. Earle, 6-Apr-2004].

    Pinus tropicalis -
    Występuje na Kubie.

    Pinus virginiana -
    Pinus virginiana Występuje w stanie dzikim we wschodnich rejonach USA. Drzewo o ubogiej koronie, spłaszczonej u góry. Igły 2(3), sztywne, 3-8cm dł. 1,5mm szerokości, żółtawozielone, luźno ułożone. Szyszka symetryczna, jajowata, 3-8cm, koloru ciemno-czerwono-brązowego. Łuska sztywna zakończona fioletowo-czerwonym lub fioletowo-brązowym brzegiem. Tarczka lekko pogrubiona i wydłużona. Wyrostek w kształcie piramidy, ze sztywnym, smukłym kolcem

    Pinus washoensis -
    Występuje w suchych górach Kalifornii i Newady, na wysokości ponad 2000m n.p.m. Szyszki jajowato-cylindryczne, 7-10cm długości. Jasno-brązowe lub lekko czerwono-brązowe. część wierzchołkowa łusek, kontrastująco ciemniejsza od części środkowej. tarczka lekko wzniesiona, na kształt piramidy, wyrostek z piramidki przechodzi w kolec.

    Pinus yunnanensis -
    Występuje w Azji, na wys. 1000-2300m n.p.m. Igły w pęczkach po trzy.